از عراق تا ایران دو مسیر متفاوت برای اینترنت ماهواره ای به گزارش کوتاه کننده لینک، در تاریخ ۱۷ جولای ۲۰۲۶، (تیر ۱۴۰۵) طی مراسمی در اتاق بازرگانی ایالات متحده در واشینگتن و با حضور علی الزیدی، نخست وزیر عراق، قرارداد صدور مجوز رسمی فعالیت اینترنت ماهواره ای استارلینک در سرتاسر خاک عراق به امضا رسید. این رویداد، که با آغازبه کار تجاری این شبکه در ۲۹ جولای ۲۰۲۶ (مرداد ۱۴۰۵) تکمیل شد، فقط یک موفقیت اقتصادی برای بغداد نبود؛ بلکه امواجی از نتایج سیاسی، امنیتی و فناورانه را به سمت مرزهای غربی ایران روانه کرد. به گزارش کوتاه کننده لینک به نقل از خبر آنلاین و به نقل از شرق، استقرار زیرساخت های رسمی اسپیس ایکس (SpaceX) در چند کیلومتری مرزهای ایران، در کنار پیشرفت های خیره کننده فناوری «اتصال مستقیم به تلفن همراه» (Direct to Cell)، پرسش های بنیادینی را در محافل سیاستگذاری و افکار عمومی مطرح کرده است: آیا این اتفاق، واردات و قاچاق این تجهیزات به داخل ایران را تسهیل خواهد کرد؟ فناوری اتصال مستقیم به گوشیهای موبایل در چه مرحله ای قرار دارد و آیا روی همه دستگاهها کار می کند؟ و بالاخره، آیا توسعه این شبکه های فضایی، مساله فیلترینگ و سانسور اینترنت را برای همیشه در کشورهای خاورمیانه حل می کند؟ استارلینک در عراق؛ پرشی از روی زیرساخت های فرسوده برای درک اهمیت حضور استارلینک در عراق، باید به نیازهای استراتژیک این کشور توجه کرد. عراق برای دهه ها با زیرساخت های فرسوده ارتباطی، محدودیت های پهنای باند و پوشش ناقص شبکه های زمینی مواجه بوده است. امضای قرارداد میان کمیسیون ارتباطات و رسانه عراق (CMC) و شرکت اسپیس ایکس، با هدف دورزدن این محدودیت های فیزیکی انجام شد. مقامات عراقی، همچون بلیغ ابوکلل، رئیس سازمان رسانه و ارتباطات، این اقدام را قسمتی از تلاشهای دولت برای «حفظ حاکمیت دیجیتال و همگامی با تحولات جهانی در بخش ارتباطات» توصیف کرده اند. ورود این شبکه ماهواره ای که از صورت فلکی ماهواره های مدار پایین زمین (LEO) بهره می برد، امکان دسترسی به اینترنت پرسرعت با تأخیر پایین را برای دورافتاده ترین مدارس، بیمارستان ها و جوامع روستایی فراهم می کند؛ نقاطی که کابل های فیبر نوری و دکل های موبایل هیچگاه به آنها نرسیده اند. از نظر قیمت گذاری، استارلینک بسته های متنوعی را برای بازار عراق درنظر گرفته است که نشان از کوشش برای تطبیق با قدرت خرید منطقه ای دارد. عراق با این مبادرت به جمع کشورهای خاورمیانه ای مانند بحرین، اردن، کویت، عمان، قطر و امارات متحده عربی پیوست که قبل تر دروازه های خودرا به روی اینترنت فضایی گشوده بودند. اما آن چه استقرار این شبکه را در عراق متمایز می کند، طولانی ترین مرز خاکی مشترک این کشور با ایران است. اثرات سرریز؛ بازار سیاه، قاچاق و اینترنت ایران برای درک تاثیر حضور رسمی استارلینک در عراق بر اینترنت ایران، باید به حوادث داخلی ایران در سال ۲۰۲۶ نگاهی بیندازیم. از ۱۸ دی ۱۴۰۴ تا ۲۷ بهمن و از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ ایران یکی از بی سابقه ترین و طولانی ترین قطعی های اینترنت تاریخ خودرا (به مدت چهار ماه و ۱۸ روز) تجربه نمود. این انسداد بی سابقه که با اهداف امنیتی و در بستر تنش های داخلی و خارجی (از جمله جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران) اعمال شد، شبکه ملی اطلاعات را هم در بخشهایی کاملا از کار انداخت. هزینه های اقتصادی این قطعی برای ایران نجومی بود. برآوردها نشان داده است که این محدودیت ها روزانه بین ۳۵.۷ تا ۸۰ میلیون دلار هزینه مستقیم و غیرمستقیم برای اقتصاد ایران به دنبال داشته است. فروشگاه های آنلاین با افت ۸۰ درصدی رو به رو شدند و شاخص کل بورس تهران فقط در چند روز، هزاران واحد سقوط کرد. در چنین فضایی، دسترسی به یک ارتباط امن و خارج از کنترل زیرساخت های داخلی (TIC)، به یک نیاز حیاتی برای بقای کسب و کارها و گردش اطلاعات تبدیل شد. قبل از فعالیت رسمی استارلینک در عراق، تجهیزات این شرکت به طور عمده از مسیر امارات، ارمنستان و افغانستان به ایران قاچاق می شد. استقرار این شبکه در عراق می تواند با نزدیک ترکردن مسیر تأمین تجهیزات به مرزهای غربی ایران، هزینه های حمل و نقل را کم کند و واردات غیررسمی را آسان کند. قیمت تجهیزات استارلینک در بازار سیاه ایران که قبل از بحران های ۲۰۲۶ حدود ۷۰۰ تا هزار دلار بود، در جریان درگیری ها به حدود چهار هزار دلار رسید. در همین حال، در ژوئیه ۲۰۲۶ (تیر ۱۴۰۴)، مجلس شورای اسلامی قانون «تشدید مجازات جاسوسان و همکاری کنندگان با دولت های خارجی» را تصویب کرد که در آن واردات، فروش و استفاده از تجهیزات استارلینک به صراحت جرم انگاری شده و مجازات های سنگینی (در مواردی تا حد اعدام به افترا جاسوسی) برای آن تعیین شد. دستگاه های مسئول هم با استفاده از تجهیزات پیشرفته مانیتورینگ سیگنال، صدها دستگاه استارلینک را در مناطق مختلف کشور کشف و ضبط کردند که فقط در یک مورد منجربه بازداشت ۴۶ نفر و توقیف ۱۳۹ دستگاه شد. علاوه بر این، ایران به مقابله الکترونیک روی آورده است. گزارش ها حاکی از آنست که دولت با استفاده از تجهیزات پیشرفته پارازیت (Jamming) و فریب جی پی اس (GPS Spoofing) - تلاش گسترده ای برای ازکارانداختن گیرنده های استارلینک انجام داده است. گیرنده های استارلینک برای یافتن ماهواره ها و همگام سازی زمانی به سیگنال های دقیق GPS وابسته اند و اختلال در این سیگنال ها سبب قطعی ارتباط می شود. نبرد دیپلماتیک؛ استارلینک در راهروهای اتحادیه بین المللی مخابرات تلاشهای ایران برای مسدودسازی استارلینک، علاوه بر میدان های فنی و فیزیکی، به عرصه های دیپلماتیک و حقوق بین الملل هم کشیده شده است. در دوم تیرماه ۱۴۰۴ (اواخر ژوئن ۲۰۲۶)، وزارت ارتباطات ایران برای چندمین بار با ارسال شکایتی رسمی به اتحادیه بین المللی مخابرات (ITU)، نسبت به نقض حاکمیت سایبری و رادیویی خود توسط شرکت اسپیس ایکس اعتراض کرد. استدلال حقوقی ایران کاملا برمبنای اساسنامه ITU و مقررات رادیویی (Radio Regulations) بنا شده است. طبق این مقررات، هر اپراتور ماهواره ای برای عرضه خدمات در قلمرو جغرافیایی یک کشور، موظف به دریافت «حقوق فرود» (Landing Rights) و کسب مجوز از نهاد تنظیم گر آن کشور است. ایران با استناد به این قوانین، فعالیت استارلینک را غیرقانونی خوانده و خواهان رسیدگی هیأت مقررات رادیویی (RRB) به این پرونده شد. هیأت مقررات رادیویی قبل تر و در بررسی شکایت های قبلی ایران، ضمن ابراز نگرانی، از اسپیس ایکس خواسته بود تا به حاکمیت ملی کشورها احترام گذاشته و پایانه های غیر مجاز را بوسیله فناوری «حصارکشی جغرافیایی» (Geofencing) غیرفعال نماید. در عین حال، اجرای این دستورات در عمل با چالش های ژئوپلیتیکی مواجه می باشد. انقلاب Direct to Cell؛ ماهواره هایی که نقش دکل مخابراتی را بازی می کنند درحالی که تمرکز رسانه ها بر دیش های فیزیکی استارلینک است، یک انقلاب خاموش اما بنیادین در فضا درحال رخ دادن است که می تواند معادلات فیلترینگ را برای همیشه دگرگون کند: فناوری اتصال مستقیم به تلفن همراه یا Direct to Cell (D2C). این فناوری به گوشیهای هوشمند استاندارد و معمولی (گوشی هایی که از نسل چهارم و پنجم شبکه های موبایل پشتیبانی می کنند) اجازه می دهد تا بدون احتیاج به هیچ نوع تغییر سخت افزاری، اتصال فیزیکی به دیش، نصب اپلیکیشن خاص یا پیشرفت فریم ور، مستقیما به ماهواره های درحال گردش متصل شوند. در این پارادایم، ماهواره LEO دیگر تنها یک رله کننده سیگنال (Bent-pipe) نیست، بلکه دقیقاً نقش یک پایگاه پایه (eNodeB یا gNodeB) یا «دکل مخابراتی در فضا» را ایفا می کند. اسپیس ایکس تا حالا بالاتر از ۶۵۰ ماهواره مجهز به قابلیت D2C را در مدار قرار داده است و از جولای ۲۰۲۵ خدمات تجاری آنرا در همکاری با اپراتور T-Mobile در آمریکا و OneNZ در نیوزیلند شروع کرده است. کاربرانی که به نقاط کور شبکه های زمینی (مانند بیابان ها یا پارک های ملی) می روند، بصورت خودکار و یکپارچه روی شبکه ماهواره ای رومینگ می شوند. آیا این فناوری اکنون معجزه می کند؟ پاسخ واقع بینانه این است که D2C هنوز در مراحل ابتدائی خود قرار دارد. خدمات فعلی استارلینک تنها محدود به ارسال پیامک، پیام های متنی در پلت فرم هایی چون X و واتساپ، و ارتباطات اینترنت اشیا (IoT) است. اسپیس ایکس وعده داده است که با تکمیل صورت فلکی V2 در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، قابلیت تماس صوتی و دسترسی به اینترنت دیتا را هم فعال خواهدنمود. در عین حال، سرعت این سرویس در بهترین حالت بین ۳ تا ۱۷ مگابیت بر ثانیه به ازای هر پرتو (Beam) است. از آنجائیکه شعاع هر پرتو صدها کیلومتر مربع است، این ظرفیت محدود باید میان هزاران کاربر به اشتراک گذاشته شود. علاوه بر این، به سبب ضعف سیگنال، این فناوری در داخل ساختمان ها یا فضاهای بسته کارآمدی ندارد و نیازمند دید مستقیم و بدون مانع به آسمان است. بنابراین، D2C فعلاً جایگزین شبکه های 5G فیبر نوری نیست، اما لایه ای حیاتی برای بقا و تبادل آزاد اطلاعات به حساب می آید.ژئوپلیتیک اتصال مستقیم؛ پایان قطعی سانسور؟ فناوری Direct to Cell این پتانسیل را دارد که تمام معادلات کنترل اطلاعات را برهم بزند. با وجود این، پیاده سازی این ایده در ایران با یک مانع رگولاتوری بزرگ روبرو است. مدل فعلی استارلینک (بر اساس چارچوب SCS کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا) بر کرایه فرکانس های زمینی اپراتورهای موبایل استوار است. اگر اسپیس ایکس بخواهد سیگنال خودرا روی آسمان ایران ارسال نماید، باید روی فرکانس هایی پخش شود که بصورت انحصاری در اختیار اپراتورهای داخلی (مانند همراه اول یا ایرانسل) است. این کار از نظر فنی تداخلات رادیویی (Interference) شدیدی در شبکه های داخلی بوجود می آورد و از نظر قوانین ITU، تجاوز آشکار به حریم فرکانسی یک کشور بحساب می آید. اما آیا این موانع حقوقی در زمان بحران های سیاسی بازدارنده خواهند بود؟ افشای اسناد محرمانه در اواسط سال ۲۰۲۶ نشان داد که قواعد بازی ممکنست تغییر کند. طبق گزارش های معتبر، شرکت اسپیس ایکس پیشنهادی را به وزارت دفاع ایالات متحده (پنتاگون) عرضه کرده است که در آن برای دورزدن قطعی های اینترنت اعمال شده توسط دولت ایران، مبلغ ۵۰۰ میلیون دلار بعنوان هزینه پرتاب ماهواره های ویژه و ۱۰۰ میلیون دلار در ماه برای نگهداری و فعال سازی سرویس Direct to Cell بر فراز ایران درخواست شده است. هرچند این پیشنهاد با اختلافاتی بر سر هزینه ها مواجه گردید، اما نفس وجود چنین طرحی نشان دهنده یک تغییر پارادایم است: دولت های غربی درحال بررسی استفاده از فضا بعنوان ابزاری برای دورزدن مستقیم سانسور و شکستن انحصار شبکه های مخابراتی دولتی در زمان وقوع بحران ها هستند. اگر پنتاگون یا ائتلافی از دولت های حامی آزادی اینترنت، بودجه و پوشش حقوقی چنین عملیاتی را تأمین کنند، استارلینک می تواند با سودجستن از مدیریت پیشرفته تداخلات یا استفاده از فرکانس های خاص، یک اتصال حیاتی (حتی در حد تبادل پیام های متنی و اخبار) را مستقیما به دست میلیونها ایرانی برساند؛ اقدامی که سیستم های فیلترینگ ده ها میلیارد دلاری را عملاً بلااستفاده خواهدنمود. چه خواهد شد؟ شروع به کار رسمی اینترنت ماهواره ای استارلینک در عراق، بالاتر از آن که صرفاً یک تحول تجاری در کشور همسایه باشد، زنگ خطری جدی برای معماری فیلترینگ و انحصار اطلاعات در ایران است. در کوتاه مدت، این رویداد با تبدیل کردن عراق به یک هاب لجستیکی، مرزهای غربی ایران را در معرض ورود گسترده تر این تجهیزات قرار می دهد و به رغم جرم انگاری های شدید و افزایش نجومی قیمتها در بازار سیاه، تقاضا برای عبور از سد محدودیت ها را زنده نگه می دارد. جنگ الکترونیک و پارازیت های پیشرفته هم باآنکه برای مقاطعی کارساز بوده اند، اما در مقابل نبوغ مهندسی آرایه های فازی و قابلیت های نرم افزاری شبکه های فضایی، درحال ازدست دادن کارآمدی خود هستند. اما تصویر بزرگ تر و سرنوشت سازتر، تحول فناوری Direct to Cell است. گذار از دیش های گرانقیمت به اتصال مستقیم و بی واسطه گوشیهای هوشمند به ماهواره ها، ماهیت کنترل اطلاعات را برای همیشه تغییر خواهد داد. در جهانی که هر ماهواره نقش یک دکل مخابراتی غیرقابل انهدام و غیرقابل فیلتر را ایفا می کند، مرزهای جغرافیایی و قوانین سنتی حاکمیت فرکانسی، رنگ می بازند. آینده سانسور در چنین جهانی، بسیار پرهزینه تر، پیچیده تر و در نهایت ناکارآمدتر خواهد بود. آسمان، درحال تبدیل شدن به قلمرویی بدون مرز است و تکنولوژی، دیر یا زود، سیطره خودرا بر دیوارها تحمیل خواهدنمود.بطور خلاصه، قیمت تجهیزات استارلینک در بازار سیاه ایران که پیش از بحران های ۲۰۲۶ حدود ۷۰۰ تا هزار دلار بود، در جریان درگیری ها به حدود چهار هزار دلار رسید. دستگاههای مسئول هم با استفاده از تجهیزات پیشرفته مانیتورینگ سیگنال، صدها دستگاه استارلینک را در مناطق مختلف کشور کشف و ضبط کردند که فقط در یک مورد منتج به بازداشت ۴۶ نفر و توقیف ۱۳۹ دستگاه شد. پاسخ واقع بینانه این است که D2C هنوز در مراحل ابتدائی خود قرار دارد. منبع: gph.ir 1405/07/20 13:03:06 5.0 / 5 4 تگهای خبر: آنلاین , ابزار , اینترنت , بازی این مطلب را می پسندید؟ (1) (0) X تازه ترین مطالب مرتبط استارلینک در ونزوئلا مجوز فعالیت گرفت انتقاد تند ایلان ماسک از تبعیض ضد استارلینک در هند اینترنت ماهواره ای در شرایط برابر جایگزین فیبر نوری نمی شود اینترنت شب گذشته مبتلا به اختلال شد؟ معاون وزیر ارتباطات پاسخ داد نظرات بینندگان gph در مورد این مطلب لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید = ۹ بعلاوه ۳ ارسال نظر